Son Dakika
  • Loading
A+ A A-

Resmi İlan

Yazarlarımız



Manşetler

 

ibrahim-aydn-150x150.jpgİslâm kelimesi, Arapçada ‘barış’ anlamına gelen ‘Selâm’ kelimesinden türetilmiştir. Bu anlamıyla selâm, birçok yerde geçer ve Müslümanların konuştukları dillerde günlük hayatın birçok alanında kullanılır. Ayrıca ebedî olarak kalınacak Cennete “Dâru’s-Selâm-Kurtuluş Yurdu” denilmiştir. Haddizatında bütün semâvî dinlerin insanlar arasındaki düşmanlık ve çatışmaları sona erdirmek, emniyet ve sulhu temin etmek için geldiklerini düşünecek olursak, son ve en mükemmel din olan İslâm’ın barışa verdiği önemi anlayabiliriz.

Günümüz Arap dilinde barış ifadesi için ‘selâm’ın hakimiyetinden bahsedebiliriz. Klasik eserlerde savaşın karşıtı olarak ‘barış’ anlamında sadece ‘sulh’ kullanılırken, modern Arapçada bu kelime, giderek ‘savaştan barışa geçiş’ olarak sınırlandırılmıştır. Önceleri siyasi anlam taşımayan ‘selâm’ kelimesi ise ‘sulh’ün yerini alarak, başta da belirttiğimiz gibi, ‘savaş halinin zıddı olan barış hali’ anlamında kullanılmaya başlanmıştır. Yine modern Arapçada devletlerarasındaki barışı ifa de için kullanılan ve selâmla aynı kökten gelen “Silm” kelimesini burada zikrede biliriz. İslâm fıkhında gerek fertler arasındaki, gerekse devletlerarasındaki barış esası üzerine kurulu ilişkiler çerçevesinde kullanılan diğer önemli kavramlar arasında musalaha mürâveze, mütâreke, muâhede, muvâdaa ve mühâdeneyi sayabiliriz. İslam’ın ırkı, dini, dili, ülkesi ne olursa olsun, insanlar arası münasebetlerde barış ve sulh prensibini ön plana çıkarması temelsiz bir iddiadan veya zorlama bir yorumdan ibaret değildir. Gerek Kur’an-ı Kerîm’e ve gerekse Sünnet-i Seniyyeye dikkat edecek olursak, İslâm nazarında, hakikat ve maslahatın “sulh” olduğunu Müslümanlarla Müslümanlar, Müslümanlarla Gayr-i Müslimler arasındaki ilişkilerin odak noktasını barış ve kardeşlik prensibinin teşkil ettiğini görürüz. İnsanlığın birlik ve kardeşlik içerisinde ve mutlu bir şekilde yaşamasını hedefleyen İslâm dini, sulh ve salâhı esaslı bir prensip olarak kabul eder. Savaş, İslam’ın hedefleri arasında yer almaz. Hatta buna şer nazarıyla baktığını da söylemek mümkündür ve bu özellikle Müslümanlar arasında olursa en büyük şer, en büyük tehlike olarak değerlendirilir. Ancak zaruret varsa bu yola başvurulabilir. Son dönem İslâm hukukçularından olan Ömer Nasuhî Bilmen konuya şöyle açıklık getirmektedir: Hatta cihadın, kuru bir ifadeyle sadece “savaş” olarak değerlendirilmesi yanlış görülmüştür. Cihat, evvelâ sulh yolu ve vasıtalarıyla İslam’ın tebliğ edilmesi ve bu konuda gayret göstermeyi ifade eder. Ne zaman ki İslam’ın tebliği güçleşir, din ve inanç hürriyetini teminat altına almak ve İslâm devletini savunmak gerekirse bilinen manada savaşa başvurulur. O halde bizzat kendi isminde “barış” manası taşıyan İslam’ın, tüm insanlığa “dünya barışını,” bir başka zaviyeden de “barış dünyasını” temin ve inşa için gönderildiğini söyleyebiliriz. Çünkü, barış içinde insanlık huzura ve mutluluğa ulaşabilir. Çünkü barış içinde insanlık birbirleriyle tanışarak, kardeşlik içinde yaşayabilirler. Çünkü barış için de hem maddî hem manevî ilerlemeler söz konusu olabilir. Çünkü barış içinde insanlık, içinde barındırdığı her türlü kötü hasletleri yenebilir. Çünkü barış içinde insanlık İslam’ın evrensel tebliğine kulaklarını ve kalplerini aralayabilirler. “İnşa Allah, istikbaldeki İslamiyet’in kuvvetiyle medeniyetin mehâsini (güzellikleri) galebe edecek, zemin yüzünü pisliklerden temizleyecek, sulh-u umumiyi de temin edecek.” Bu durumda elde edilecek dünyevî barış ve sulh ortamı, aslında ebedî “selâmetin” kazanılması, “dârü’s-selâm,” yani sonsuz esenlik ve selâmetin yaşanacağı ahiret saadetinin de bir ön hazırlığı mahiyetinde olacaktır.
Barış dininin barış Peygamberi Resulüllah (asm), İslam’ın zuhur ettiği dönemde, Arabistan yarımadasında yaşayıp dâhilî ve haricî çatışmalar sebebiyle bir türlü barış ve huzur havası teneffüs edemeyen insanlara her fırsatta müsamahayla ve barış teklifiyle gitmiştir. Medine’ye hicret ettikten sonra, farklı din, ırk ve milletlerden oluşan şehir halkını barış esasları çerçevesinde gerçekleştirilen bir anayasayla birleştirmesi, on nesiller boyunca birbirlerinin kanını akıtıp, düşmanlık yapan Evs ve Hazrec kabilelerini kardeş yapması, sulh talebinde bulunan, anlaşma yapmak isteyen herkesle sulha yanaşması, kendini ve diğer Müslümanları öz yurtlarından çıkaran kişilere karşı hiç bir zaman kin gütmek sizin, daima onların kurtuluşu için çalışması11 ve daha birçok uygulamayla barışın önemi üzerinde durmuştur.
Barış ve kardeşliğin sağlanmasında Sünnet-i Seniyye modeli Hz. Peygamber (asm) muhalifleriyle, yani İslâm düşmanlarıyla devlet çapındaki münasebetlerini Medine döneminde gerçekleştirmiştir. Gayr-i Müslim kabile ve devlet yönetimleriyle barış anlaşmaları akdederken ilk başta dayandığı temel kaynak şüphesiz Kur’an idi. Bütün uygulamalarında olduğu gibi, bu alanda da yine doğrudan Kur’an’ı prensipleri esas aldı. Ancak bu kaynakta bulunmayan veya genel hükümler halinde bildirilip ayrıntılar hakkında bilgi verilmeyen durumlarda kendi görüşüne başvurdu. Böylelikle uluslararası barış adlaşmalarıyla ilgili Sünnet dayanağını oluşturdu. Hz. Peygamber’in (asm) Medine’ye geldiğinde Yahudilerle barış ortamını sağlamaya yönelik anlaşmaya vardığı sabittir. Ancak Yahudiler O’na ihanet edip defalarca anlaşmalarını bozdular, savaş açtılar.
Sünnet-i Seniyyede barışa dair bir diğer önemli örnek, Mekke müşrikleriyle yapılan on senelik Hudeybiye barış anlaşmasıdır. Bunun dışında henüz Müslüman olmamış diğer komşu kabilelerle ve hatta o dönemin en büyük devletleriyle dahi ilişkileri geliştirme gayreti içinde oldu. Tabii bu faaliyetlerdeki temel hedef İslâm dininin tebliğiydi. Sonuçta gayretler boşa çıkmadı. Hz. Peygamber henüz hayat tayken İslâm devletinin sınırları akıl almaz bir süratle, alabildiğine genişledi.
Hz. Peygamber efendimizin muhtelif kesimler ve kitlelere yönelik toplumsal barış ve sulhane münasebetlerin inşasına yönelik tavsiye ve uygulamalarına dair bazı örnekler verelim;
- Müslümanlarla Gayr-i Müslimler arasındaki ilişkiler: “Düşmanla karşılaşmayı temenni etmeyin; Allah’tan afiyet dileyin. Fakat onlarla karşılaştığınızda da sabredin ve bilin ki Cennet, kılıçların gölgesi altındadır.” “İnsanlar arasında Allah’ın en çok sevmediği kimse, barışa yanaşmayan inatçı hasımdır.” “İnsanların arasını düzeltmek için, aslı olmasa bile hayır konuşan, güzel söz söyleyen ve bu sözleri birinden diğerine taşıyan kimse yalan söylemiş olmaz.”
Hicrî beşinci yılda Medine’yi muhasara altına alan Mekkeli müşriklerin önderliğindeki müttefik düşman kuvvetleri, Medineli Yahudileri kendi yanlarına çekip, Müslümanları arkadan vurmak istemişlerdi. Resûlüllah (asm) böyle bir ittifakı önleyebilmek için Yahudilerle, Medine hurmalarının yarısını vermeye mukabil bir anlaşma teklifinde bulundu. Hicri altıncı yılın Zilkade ayında Hz. Peygamber (asm) sadece umre yapmak için yola çıkmış, bunu haber alan Mekkeli müşriklerin Halid bin Velid ve İkrime bi Ebî Cehîl komutasında büyük bir ordu hazırlaması üzerine şunları söylemişti: “Yazık Kureyş’e ki, savaş kendilerini yiyip bitirdi. Benimle diğer Araplar arasına girmeseler ne olur sanki? Şayet onlar bana üstün gelirlerse, zaten istedikleri bu. Şayet Allah beni onlara üstün getirirse, hep birlikte İslam’a girerler. Güçlü olsalar bile daha nereye kadar böyle savaşıp duracaklar?”
Mekke müşrikleriyle gerçekleştirilen Hudeybiye Sulh Anlaşmasında yer alan şu madde musâlahaların uygulamadaki yerini gösterir: “Her kim Muhammed’in (asm) birliğine ve ittifakına girmek isterse oraya girebilir ve her kim Kureyş’in birliğine ve ittifakına girmek isterse oraya girebilir.” Bu maddeden hareketle Bekiroğulları kabilesi Kureyşle, Huzâa kabilesi ise Hz. Peygamber’le (asm) anlaşma akdetmiştir. Mekke müşrikleriyle yapılan on senelik Hudeybiye Anlaşması, özellikle barış ve sulh eksenli münasebetlerin ne derece önemli olduğunun ve Resûlüllah (asm) tarafından barışa ne kadar çok önem verildiğinin en belirgin örneğidir. Fetih Suresi 27. ayeti tefsir ederken Bediüzzaman bu barış anlaşmasının akdedildiği esnada, zahirî açıdan İslâm aleyhinde bir anlaşma olarak görüldüğünü, Kureyşli müşriklerin galibiyetini sembolize ettiğini dile getirir. Hemen ardından da, mezkûr ayet-i kerime ile Hudeybiye Anlaşmasının mağlubiyet ve yenilgi manasının çok ötesinde, “manevi büyük bir fetih” ve “sair fütuhatın da anahtarı” olacağına dair müjde verildiğine dikkat çeker. Bediüzzaman, bu tespitinin akabinde, konu hakkında şu açıklamalarda bulunur: “Filhakika, Sulh-u Hudeybiye ile çendan maddî kılıç kılıfına muvakkaten konuldu. Fakat Kur’an-ı Hakîmin bârika-âsâ elmas kılıcı çıktı; kalpleri, akılları fethetti. Musalâhamüna sebetiyle birbiriyle ihtilât ettiler (yan yana geldiler). Mehâsin-i İslâmiyet (İslâm’ın güzellikleri), envâr-ı Kur'âniye (Kur’an’daki nurlar), inat ve taassubât-ı kavmiye (millî taassup, ırkçılık ve kavmiyetçilik) perdelerini yırtarak hükmünü icra ettiler.” Bediüzzaman, Hudeybiye Anlaşmasıyla hangi seviyede manevî bir fethin gerçekleştiğine dair iki örnek verir. Birincisi, bir “savaş dahisi” olan Hâlid bin Velid, diğeri bir “siyaset dahisi” olan Amr ibnü'l-Âs’tır. Fıtratlarında mağlûbiyeti kesinlikle kabul etmeme özelliği bulunan bu zatların “seyf-i Kur'ânî”ye, yani Kur’an’ın manevî kılıcına teslim olduklarını, Kur’an hakikatlerinin onların kalbini fethettiğini, Müslüman olduktan sonra her ikisinin birer “seyfullah,” yani “Allah’ın kılıcı” olduklarını ifade eder.
Diğer yandan Hz. Peygamber (asm) barış esasına dayalı tebliğ diplomasisini hicretin yedinci senesinde başlatmıştır. Zamanın büyük devletlerine gönderdiği mesajlarda hem dünyevî, hem de uhrevî kurtuluşun İslam’a girmekle gerçekleşeceğine dair ifadeler kullanmıştır. Bütün bunlar sonraki dönemlerde, gayr-i Müslimlere savaş öncesi sunulan İslâm-cizye-savaş seçeneklerini hatırlatır mahiyettedir. Hemen tüm mektuplarda zikredilen, “selâm hidayete tabi olanlara olsun”, “Müslüman ol ki, kurtuluşa eresin”, “eğer davetimden yüz çevirirsen, halkının günahı boynuna olsun”, “davetimi kabul edersen, hükümdar olarak yine mülkünde kalacaksın”, “..ben de, hükmün altındaki memleketin idaresini sana bırakayım” gibi ifadeler bu duruma örnek olarak verilebilir.
- Müslümanlar arası ilişkilerde Hz. Peygamber efendimizin İslâm toplumlarının riayet etmesi gerektiğine dair ifade buyurduğu tavsiyelerinden bazı örnekler aktaralım: “Müslümanlar arasında haramı helâl, helâli haram yapanlar hariç sulh câizdir.” “Müslüman, diğer Müslümanların onun dilinden ve elinden güvenlikte olduğu kişidir.” “İki Müslüman çarpıştığında öldüren de, ölen de Cehennemdedir. “Müslümanlardan kılıçlarıyla karşı karşıya gelen iki kişi (grup) yoktur ki, öldüren de ölen de Cehennemde olmasın.” “İki Müslüman arasını düzeltmek için yalan söyleyen kişi yalancı değildir.” Sonuç İslâm fıtrî bir dindir. Her alanda olduğu gibi insan fıtratına en uygun olan yolu emreder, aksini de yasaklar. Başta da belirttiğimiz gibi, barış ve esenlik anlamındaki “Selâm” kelimesiyle aynı kökten türeyen İslam’ın, yine aynı manada kullanılan Müslümanlar arası selâmlaşmayı, bütünüyle barış dolu bir gece olan Kadir gecesinde inen bir İlahi kitabı, barış yurdu olarak nitelendirdiği Cenneti, en temel vasfı barış olan bir daveti bir kenara bırakarak, barışı fıtri bir özellik olarak kabul etmemesi düşünülemez
İslâm geniş anlamda dünya barışının sağlanması için yine en fıtrî olan yolu takip eder. Barışı önce insan vicdanına yerleştirmekle işe başlar. Çünkü devletlerarası barış, barış zincirinin son halkasını, son merhalesini teşkil etmektedir. Bu açıdan Hz. Peygamber (asm), İslâm dininin dünya barışına yönelik temel prensiplerinin ilk uygulayıcısı olarak tüm Müslümanlara çok önemli örnekler ortaya koymuş; her fırsatta bu hedefe yönelik tavsiyelerde bulunmuştur. Medine’ye hicretinin üzerinden bir yıl geçmeden Medinelileri tek bir anayasanın etrafında toplaması, devlet teşkilatlanmasını tamamladıktan sonra civar kabileler ve bölge halkıyla saldırmazlık ve dostluk anlaşmaları yapması, İslâm tebliğini daha da genişletip, komşu ülkelerin devlet başkanlarına davet mektupları göndererek, onları Müslüman olmakla huzur ve selâmet bulmaya çağırması bunun açık göstergeleridir. On sene gibi kısa bir dönemde, alanı iki milyon km2’ye yaklaşan bir alan İslâm idaresi altına girmişti. Rusya hariç, Avrupa büyüklüğünde ve üzerinde o zaman milyonlarca insanın yaşadığı bu geniş saha, harp meydanlarında, düşman ordu saflarında maktul düşen takriben 250 Müslümana mukabil fethedilmiştir. İnsan kanına verilen bu değer ve hürmetin bir eşine insanlık tarihinde henüz rastlanmamıştır.

fb-btn.pngtwt-btn.pngrss-btn.png

google-btn.pngyb-btn.pnginst-btn.png

* Tüm hakları saklıdır. Bu sitede yer alan yazı, haber, fotoğraf, video ve sair dokümanların, bireysel kullanım dışında izin alınmadan kısmen veya tamamen kopyalanması, çoğaltılması, kullanılması, yayımlanması ve dağıtılması kesinlikle yasaktır. Bu yasağa uymayanlar hakkında 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca yasal işlem kullanılacaktır.

DMCA.com Protection Status
Sayfada sorun olması durumunda,
Lütfen CTRL + F5 ile sayfayı yenileyin